Ile jest parków narodowych w Polsce? Lista i najważniejsze fakty

W Polsce istnieją 23 parki narodowe, których łączna powierzchnia wynosi 3 295 km² – to około 1% powierzchni kraju. To najwyższa forma ochrony przyrody, obejmująca najcenniejsze lasy, góry, mokradła i wybrzeża. Poniżej znajdziesz pełną listę parków, ich powierzchnie, symbole oraz najważniejsze zasady zwiedzania.

Co to jest park narodowy w Polsce?

Park narodowy to najwyższa forma ochrony przyrody w Polsce. Zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. obejmuje obszar o powierzchni nie mniejszej niż 1000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe. Tworzy się go przede wszystkim po to, aby zachować różnorodność biologiczną, zasoby przyrody nieożywionej i naturalne procesy ekologiczne.

Park narodowy to najwyższa forma ochrony przyrody w Polsce – obejmuje obszar o powierzchni co najmniej 1000 ha, na którym ochronie podlega cała przyroda oraz walory krajobrazowe.

Na terenach tych wyróżnia się obszary ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej. Wokół wielu parków funkcjonują otuliny, które chronią je przed negatywnym wpływem sąsiedztwa. Ochroną ścisłą objęto ponad 24% powierzchni, a ochroną częściową około 66%. Lasy stanowią 70% obszaru parków, wody 10%, a pozostałe tereny 20%.

Ile jest parków narodowych w Polsce?

W całym kraju istnieją 23 parki narodowe, których łączna powierzchnia wynosi 329 535,67 ha, co odpowiada 3 295 km². Do tego dochodzi 451 456,17 ha otulin. Dla porównania – Finlandia ma 41 parków narodowych, Szwecja 30, Włochy 25, Niemcy 16, a Francja 11. Pod względem udziału w powierzchni kraju Francja osiąga prawie 10%, Słowenia 8%, a Chorwacja 7,5%.

Obecnie nie powstał jeszcze 24. park narodowy. W 2025 r. rząd, Sejm i Senat przyjęły ustawę dotyczącą utworzenia Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry, ale została ona zawetowana przez Prezydenta RP. W maju 2026 r. pojawił się alternatywny plan włączenia terenów Międzyodrza w granice Drawieńskiego Parku Narodowego jako jego obwodu ochronnego. W dyskusji pozostają także projektowany Turnicki Park Narodowy na Podkarpaciu, Mazurski Park Narodowy oraz Jurajski Park Narodowy.

Który park narodowy jest największy, a który najmniejszy?

Największym polskim parkiem narodowym jest Biebrzański Park Narodowy o powierzchni 592,23 km². Zajmuje dolinę rzeki Biebrzy i chroni jedne z najlepiej zachowanych torfowisk w Europie. Drugi pod względem obszaru jest Kampinoski Park Narodowy – 385,44 km², a trzeci Słowiński Park Narodowy – 327,44 km². Na przeciwległym biegunie plasuje się Ojcowski Park Narodowy, który ma zaledwie 21,46 km² i jest najmniejszym parkiem narodowym w kraju.

Który park narodowy jest najstarszy, a który najmłodszy?

Za najstarszy uznaje się Pieniński Park Narodowy, utworzony w 1932 roku. W tym samym roku powołano także Białowieski Park Narodowy, chroniący fragment Puszczy Białowieskiej. Najmłodszy jest natomiast Park Narodowy Ujście Warty, który powstał w 2001 roku. Jego symbolem jest gęś tundrowa, a główną atrakcją są liczne punkty obserwacji ptaków wodnych i błotnych.

W których województwach jest najwięcej parków narodowych?

Najwięcej parków narodowych, bo aż 6, znajduje się w województwie małopolskim. Są to Babiogórski, Gorczański, Ojcowski, Pieniński, Tatrzański oraz część Magurskiego, który leży też w województwie podkarpackim. Cztery parki ma województwo podlaskie: Białowieski, Biebrzański, Narwiański i Wigierski. Z kolei w województwach kujawsko-pomorskim, łódzkim, opolskim i śląskim nie utworzono dotychczas żadnego parku narodowego.

Jakie parki narodowe znajdują się w Polsce?

Pełna lista poniżej zawiera 23 parki narodowe, ich rok założenia, województwo, powierzchnię, symbol oraz najważniejsze walory przyrodnicze. Dane uporządkowano od największej do najmniejszej powierzchni.

Czym różni się park narodowy od parku krajobrazowego?

Choć oba typy obszarów chronią przyrodę, park narodowy ma znacznie ostrzejszy reżim ochronny. Ogranicza się w nim działalność człowieka, a ruch turystyczny może odbywać się wyłącznie po wyznaczonych szlakach i ścieżkach. Park krajobrazowy natomiast to forma o łagodniejszym charakterze – chroni też zabytki kultury i dopuszcza większą aktywność, na przykład rolnictwo czy istniejące osiedla.

W klasyfikacji Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody parki narodowe należą do II kategorii, a parki krajobrazowe do V kategorii. Dla parków narodowych wyznacza się też otuliny, a w ich granicach może powstać strefa ochronna zwierząt łownych. Zasoby przyrodnicze parków narodowych zalicza się do strategicznych zasobów naturalnych Polski.

Jak zwiedzać parki narodowe w Polsce?

Odwiedzając te obszary, warto pamiętać, że są one przede wszystkim miejscem ochrony przyrody. Wstęp do części parków jest płatny, a jednorazowa opłata nie może przekraczać kwoty 6 zł waloryzowanej o wskaźnik cen. Najważniejsze zasady wynikają z regulaminów wydawanych przez dyrekcje poszczególnych parków:

• poruszaj się wyłącznie po wyznaczonych szlakach pieszych, rowerowych lub wodnych,
• nie dokarmiaj dzikich zwierząt i nie zbaczaj ze szlaku, aby ich nie płoszyć,
• zabieraj wszystkie śmieci ze sobą,
• ogniska i biwaki rozpalaj tylko w miejscach do tego przygotowanych,
• sprawdź regulamin dotyczący wprowadzania psów – w części parków obowiązuje zakaz, w innych wyłącznie smycz,
• kup bilet wstępu tam, gdzie jest wymagany – przychody wspierają ochronę przyrody i utrzymanie szlaków.

Co warto wiedzieć o szlakach i muzeach?

Wiele parków udostępnia ścieżki edukacyjne, centra dydaktyczne i muzea przyrodnicze. Działają między innymi Muzeum Przyrodniczo-Leśne Białowieskiego Parku Narodowego, Centrum Edukacji Przyrodniczej Tatrzańskiego Parku Narodowego w Zakopanem czy Muzeum Przyrodnicze Wolińskiego Parku Narodowego w Międzyzdrojach. Dzięki takiej infrastrukturze można lepiej poznać chronione gatunki i procesy zachodzące w przyrodzie.

Jak finansowane są parki narodowe?

Parki narodowe są finansowane z budżetu centralnego. Zarządzają nimi dyrektorzy, a organem doradczym jest Rada Parku. Nadzór nad nimi pełni minister właściwy do spraw środowiska. Do 30 kwietnia 2004 r. zajmował się tym Krajowy Zarząd Parków Narodowych; po tej dacie obowiązki przejęło Ministerstwo Środowiska, a później Departament Ochrony Przyrody.